نشست خبری طرح تحقیقاتی با عنوان بررسی اثرات پروبیوتیک (Lactobacillus casei) بر اضطراب و افسردگی ناشی از عفونت هلیکوباکتر پیلوری در موش‌های صحرایی

تاریخ انتشار: ۱۴۰۴/۰۸/۰۳ ۰۸:۰۳ | تعداد بازدید: 28

دکتر امید عزیزی مجری طرح تحقیقاتی با عنوان بررسی اثرات پروبیوتیک (Lactobacillus casei) بر اضطراب و افسردگی ناشی از عفونت هلیکوباکتر پیلوری در موش‌های صحرایی درگفتگو با روابط عمومی دانشگاه به تشریح این طرح پرداخت.

 

-با تشکر از جنابعالی با معرفی خود، سوابق علمی پژوهشی اجرایی و فعالیت های مرتبط با این پژوهش را بیان کنید: اینجانب دکتر امید عزیزی دانشیار باکتری شناسی پزشکی گروه علوم ازمایشگاهی به عنوان مجری اصلی طرح مذکور در طراحی مطاله و نظارت بر آن و نیز نوشتن مقاله حاصل از طرح فعالیت داشته ام.

-دلیل اصلی شما برای انتخاب این طرح تحقیقاتی و پژوهشی چه بوده و چه کسانی در این تحقیق یاری دهنده شما بوده اند؟ 

دلیل اصلی انتخاب این طرح، اهمیت روزافزون ارتباط بین محور روده–مغز و نقش میکروبیوم در سلامت روان بود. با توجه به اینکه عفونت هلیکوباکتر پیلوری نه‌تنها یکی از شایع‌ترین عفونت‌های گوارشی در سطح جهان است، بلکه شواهد متعددی نشان داده‌اند که این پاتوژن می‌تواند از طریق ایجاد التهاب مزمن، استرس اکسیداتیو و تغییر در انتقال‌دهنده‌های عصبی، در بروز اضطراب و افسردگی نقش داشته باشد، بررسی راهکارهای غیرآنتی‌بیوتیکی برای تعدیل این اثرات ضروری به نظر می‌رسید. از سوی دیگر، با افزایش نگرانی جهانی نسبت به مقاومت آنتی‌بیوتیکی، استفاده از پروبیوتیک‌ها به‌عنوان یک رویکرد ایمن، طبیعی و پایدار، رویکردی نوآورانه در درمان اختلالات روانی ناشی از عفونت‌های مزمن محسوب می‌شود. انتخاب سویه‌های Lactobacillus rhamnosus و Lactobacillus plantarum نیز بر پایه شواهد پیشین از اثرات ضداضطراب، ضدافسردگی و تعدیل‌کننده‌ی التهاب آن‌ها انجام شد. هدف اصلی ما ارائه شواهد تجربی از اثرات رفتاری و مولکولی این پروبیوتیک‌ها در مدل حیوانی عفونت هلیکوباکتر پیلوری بود تا زمینه برای تحقیقات بالینی آینده فراهم شود.

همکاران پژوهش در این طرح شامل افراد زیر بودند:

  • دکتر سیدمحمد احمدی سلیمانی – ناظر علمی پروژه
  • خانم مها مسعودی –  مسئول انجام آزمون‌های رفتاری و جمع‌آوری داده‌ها
  • آقای امیرمحمدعلی تبریزی – همکار در آماده‌سازی سویه‌های باکتریایی و پروبیوتیکی
  • دکتر فریماه بهشتی –  همکار در تحلیل داده‌های بیوشیمیایی و نگارش بخش نتایج

این طرح با همکاری مؤثر تیمی چندرشته‌ای شامل تخصص‌های میکروبیولوژی و فیزولوژی-علوم اعصاب انجام شد و با هدف تقویت درک از ارتباط بین میکروبیوم روده و سلامت روان طراحی گردید.

 

-پژوهش تان را معرفی و با معرفی ویژگی های و نوآوری ها در خصوص موضوعات و محور های آن توضیح دهید.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تعامل بین محور روده–مغز و نقش میکروبیوم در تنظیم رفتارهای روانی طراحی شد. این مطالعه از این فرضیه اساسی الهام گرفته است که عفونت‌های گوارشی مزمن، به‌ویژه عفونت با هلیکوباکتر پیلوری، می‌توانند از طریق مسیرهای التهابی، اکسیداتیو و نوروترانسمیتری بر سلامت روان تأثیر بگذارند. بر این اساس، ما بررسی کردیم که آیا تجویز خوراکی پروبیوتیک‌های مفید مانند Lactobacillus rhamnosus و Lactobacillus plantarum می‌تواند این اثرات نامطلوب را تعدیل کند یا خیر.  برای آزمون این فرضیه، از مدل حیوانی استاندارد موش‌های صحرایی آلوده به H. pylori استفاده شد و رفتارهای شبه‌اضطرابی و شبه‌افسردگی با آزمون‌های معتبر شامل میدان باز، ماز مرتفع، شناي اجباری و دفن سنگ مرمر ارزیابی گردید. سپس بافت مغزی موش‌ها از نظر نشانگرهای استرس اکسیداتیو، سیتوکین‌های التهابی، فاکتورهای نوروتروفیک (BDNF)، سطح سروتونین و کورتیکوسترون بررسی شد تا ارتباط بین تغییرات مولکولی و رفتاری مشخص شود.

 

-آیا این پژوهش به مرحله اجراو یا بهره برداری در آمده است؟ بله، این پژوهش به‌طور کامل به مرحله اجرا و بهره‌برداری رسیده است. تمامی بخش‌های آزمایشگاهی، شامل آماده‌سازی سویه‌های باکتریایی و پروبیوتیکی، انجام آزمون‌های رفتاری (میدان باز، ماز مرتفع، شنای اجباری و دفن سنگ مرمر) و سنجش‌های بیوشیمیایی (استرس اکسیداتیو، سیتوکین‌های التهابی، فاکتورهای نوروتروفیک و سروتونین) طبق برنامه مصوب انجام شدند. داده‌ها تحلیل و نتایج نهایی استخراج گردیده و گزارش علمی آن تهیه و به نهاد مربوطه ارائه شده است. نتایج حاصل، علاوه بر اثبات فرضیه اصلی پژوهش، پایه‌ای برای ادامه‌ی مطالعات کاربردی و طراحی کارآزمایی‌های بالینی در آینده فراهم کرده است.

 

-این طرح پژوهشی چه گره ای از مشکلات مردم باز خواهد کرد؟ این طرح پژوهشی با هدف بررسی اثرات پروبیوتیک‌ها بر اضطراب و افسردگی ناشی از عفونت هلیکوباکتر پیلوری، می‌تواند گره مهمی از مشکلات سلامت روان و جسم مردم را باز کند. عفونت هلیکوباکتر پیلوری یکی از شایع‌ترین عفونت‌های گوارشی در ایران و جهان است و در بسیاری از بیماران، علاوه بر مشکلات گوارشی، با بروز اضطراب، افسردگی و اختلالات خلقی همراه است. از سوی دیگر، درمان‌های معمول بر پایه آنتی‌بیوتیک‌ها با مشکلاتی نظیر مقاومت میکروبی، عوارض جانبی و هزینه‌های بالا همراه‌اند. پژوهش حاضر با ارائه شواهد علمی از تأثیر مثبت پروبیوتیک‌ها به‌عنوان یک درمان ایمن، طبیعی و کم‌هزینه، مسیر جدیدی برای کاهش علائم روانی و التهابی بدون نیاز به داروهای شیمیایی معرفی می‌کند. نتایج این تحقیق در نهایت می‌تواند به توسعه فرآورده‌های پروبیوتیکی بومی برای حمایت از سلامت روان، کاهش بار مصرف آنتی‌بیوتیک و بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به بیماری‌های گوارشی و اختلالات اضطرابی و افسردگی کمک کند.

 

-انتظار شما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی در زمینه حمایت و یا توسعه فعالیت های مشابه چیست و چه راهکار هایی را پیشنهاد میکنید؟ انتظار می‌رود مسئولین پژوهشی از طرح‌های میان‌رشته‌ای در زمینه محور روده–مغز و سلامت روان حمایت مالی و ساختاری بیشتری داشته باشند. پیشنهاد می‌شود ارتباط دانشگاه و صنعت برای تولید فرآورده‌های پروبیوتیکی بومی تقویت شده، بانک ملی سویه‌های پروبیوتیک ایجاد و مسیر ترجمه نتایج پژوهش‌ها به کاربرد بالینی تسهیل گردد.

 

-اگر توضیح دیگری در خصوص برنامه های جاری ،آینده و اهدافتان دارید در خاتمه  این گفتگوبفرمایید. برنامه آتی من ادامه پژوهش در حوزه محور روده–مغز و اجرای مطالعات بالینی بر اثرات پروبیوتیک‌ها بر اضطراب و افسردگی بیماران مبتلا به هلیکوباکتر پیلوری است.